การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศในสัตว์ จะเกิดขึ้นเมื่อสัตว์เจริญเติบโตเต็มที่ เป็นการดำรงเผ่าพันธุ์ที่จะต้องอาศัยเซลล์สืบพันธุ์ทั้งเพศผู้และเซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย โดยแต่ละตัวต่างสร้างเซลล์สืบพันธุ์ขึ้นมาผสมกัน ในเพศผู้จะสร้างเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้ที่อัณฑะเรียกเซลล์สืบพันธุ์ที่ได้นี้ว่า อสุจิ ส่วนในเพศเมียจะสร้างเซลล์สืบพันธุ์เพศเมียที่รังไข่ เรียกเซลล์สืบพันธุ์ที่ได้นี้ว่า  ไข่ ดังนั้นอัณฑะและรังไข่ จึงเป็นอวัยวะที่สำคัญของสัตว์ที่สืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ เมื่อเซลล์อสุจิ หรือสเปิร์ม และเซลล์ไข่ มาผสมกันจะเกิด " การปฎิสนธิ " ขึ้น จะได้เป็นเซลล์ใหม่ เรียกว่า "ไซโกต " ซึ่งสามารถเจริญพัฒนาไปเป็น" ตัวอ่อน " และเจริญเป็น "ตัวเต็มวัย" ต่อไป  การปฎิสนธิ ของสัตว์ มี 2 ประเภท คือ การปฎิสนธิภายนอกร่างกาย และการปฏิสนธิภายในร่างกาย

การปฎิสนธิภายนอกร่างกาย

การปฎิสนธิภายนอกร่างกาย หมายถึง การที่เซลล์สืบพันธุ์ตัวผู้ ( อสุจิ ) เข้าผสมกับเซลล์สืบพันธุ์ตัวเมีย ( ไข่ ) ภายนอกร่างกายของสัตว์ตัวเมีย โดยมีน้ำเป็นตัวกลางช่วยพาให้อสุจิเคลื่อนที่เข้าไปผสมกับไขหลังจากนั้นไข่ที่ได้รับการผสมแล้วจะฟักเป็นตัวต่อไป การปฏิสนธิภายนอกร่างกาย จะพบในสัตว์น้ำจำพวกปลาและสัตว์ครึ่งน้ำครึ่งบก
          สัตว์เหล่านี้อาจมีพฤติกรรมการจับคู่ผสมพันธุ์ กันหรือไม่ ก็ขึ้นอยู่กับว่าเป็นสัตว์จำพวกใดโดยถ้าเป็นสัตว์จำพวก กุ้ง ปู หอย ปลาดาวทะเล เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์จะมีการจับกลุ่มรวมกันแล้ว ทั้งสองเพศก็ปล่อยเซลล์ สืบพันธุ์จำนวนมากออกมาในน้ำ ให้ตัวอสุจิและไข่มาพบกันเองแบบไม่เจาะจง
          สัตว์จำพวกปลา และสัตว์ครึ่งน้ำครึ่งบก เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ สัตว์เพศผู้และเพศเมียจะมีการจับคู่กันแล้วปล่อยเซลล์สืบพันธุ์ออกมาให้ผสมกันในน้ำแบบเจาะจง

การปฎิสนธิภายในร่างกาย

การปฎิสนธิภายในร่างกาย หมายถึง การที่เซลล์สืบพันธุ์ตัวผู้ ( อสุจิ ) เข้าไปผสมกับเซลล์สืบพันธุ์ตัวเมีย
( ไข่ ) ภายในร่างกายของสัตว์ตัวเมียโดยสัตว์เพศผู้จะมีการจับคู่ผสมพันธุ์กับสัตว์เพศเมียเพื่อปล่อยเซลล์สืบพันธุ์(อสุจิ )ให้เข้าไปผสมกับเซลล์สีบพันธุ์ตัวเมีย ( ไข่ ) ภายในร่างกายของสัตว์ตัวเมีย แล้วตัวเมียจะออกลูก บางชนิดออกลูกเป็นไข่ บางชนิดออกลูกเป็นตัว
        สัตว์ที่มีการปฎิสนธิภายในร่างกาย และคลอดลูกออกมาเป็นไข่ที่มีเปลือกแข็ง หรือไข่ที่มีเปลือกเหนียวหุ้มได้แก่ สัตว์เลื้อยคลาน เช่น จระเข้ เต่า งูบางชนิด สัตว์ปีก เช่น ไก่ นก เป็ด ห่าน
        สัตว์ที่มีการปฎิสนธิภายในร่างกาย และคลอดลูกออกมาเป็นตัว ได้แก่ สัตว์ที่เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น สุนัข แมว ช้าง ม้า วัว ควาย ลิง ลา โลมา วาฬ พะยูน ปลาบางชนิด เช่น ปลาหางนกยูง ปลาสายรุ้ง ปลาสอด ปลามิดไนท์ ปลาเข็ม 

การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ

การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศคือการเพิ่มจำนวนของสิ่งมีชีวิตโดยไม่มีการ ผสมระหว่างเซลล์สืบพันธุ์ ซึ่งการสืบพันธุ์แบบนี้จะไม่มีการกลายพันธุ์หรือ สร้างความหลากหลายทางพันธุกรรมขึ้น ส่วนใหญ่พบในสัตว์ชั้นต่ำและป็นการสืบพันธุ์อย่างไม่สลับซับซ้อน ข้อดีของการสืบพันธุ์แบบนี้ได้แก่ ทำให้สิ่งมีชีวิตสามารถเพิ่มจำนวนได้โดยไม่ต้องหาคู่ ในกรณีของสิ่งมีชีวิตที่เคลื่อนที่ไม่ได้ เพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องรอเวลาและพลังงานในการสร้างเซลล์สืบ พันธุ์และการปฏิสนธิ เหมาะกับสิ่งมีชีวิตที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมนั้นๆ การสิบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศมีหลายวิธีได้แก่

-การแตกหน่อ (budding) สิ่งมีชีวิตตัวใหม่งอกออกมาจากตัวเดิม แล้วหลุดออกมาเป็นสิ่งมีชีวิตตัวใหม่


การแตกหน่อของไฮดรา

 -การแบ่งตัว (fission) สิ่งมีชีวิตตัวหนึ่งแบ่งเป็นสิ่งมีชีวิตตัวใหม่แบบเท่าๆกัน

การแบ่งตัวของพารามีเซียม

 -การแบ่งส่วน (fragmentation) ส่วนที่หลุดไปจากสิ่งมีชีวิตหนึ่งพัฒนาไปเป็นสิ่งมีชีวิตตัวใหม่ได้ โดยเซลล์ใน    ส่วนที่หลุดไปนั้นเกิดรีเจนเนอเรชั่น (regeneration) กลับเป็นเนื้อเยื่อเจริญได้อีก ตัวอย่างเช่น ดาวทะเล

 

การแบ่งส่วนของพานาเรีย

 

Comment